Alergia na pyłek roślin czy infekcja?  Jak rozpoznać objawy uczulenia i skutecznie je złagodzić
Fot. 123rf/picsel

Alergia na pyłek roślin czy infekcja? Jak rozpoznać objawy uczulenia i skutecznie je złagodzić

Alergia wziewna może się rozpocząć w każdym wieku. Dlatego jeśli dokucza ci katar, chrypka, drapie cię w gardle, warto brać pod uwagę nie tylko infekcję wirusową, ale też uczulenie – nawet jeśli nigdy wcześniej nie mieliśmy problemów alergicznych.   

Uczulenie na fruwające w powietrzu pyłki nosi nazwę alergii wziewnej i dotyczy ok. 20 proc. z nas. Może wystąpić w każdym momencie życia. Gdy uczulający pyłek dostaje się do nosa czy oczu, w organizmie dochodzi do nagłego wyrzutu do krwi dużych ilości substancji wywołujących stan zapalny, m.in. histaminy. Wiosną i wczesnym latem, gdy kwitną drzewa, trawy i chwasty, ryzyko alergii wziewnej jest najwyższe.

Przyczyny alergii wziewnej

Alergia powstaje na skutek nadwrażliwości układu odpornościowego, prowadząc do nadmiernych reakcji obronnych organizmu. Z jednej strony rolę odgrywają czynniki genetyczne, a z drugiej środowisko, w którym przebywamy.

Gdy jedno z rodziców jest alergikiem, ryzyko wystąpienia choroby u dziecka wynosi ok. 40 proc. (jeśli oboje – aż 80 proc.). Problem może pojawić się już w okresie niemowlęcym w postaci alergii pokarmowej czy atopowego zapalenia skóry, by później przekształcić się w postać wziewną alergii czy astmę oskrzelową. Zmiany te w przebiegu miesięcy i lat noszą nazwę marszu alergicznego.

Alergia wziewna coraz częściej dotyka osoby starsze. W związku ze wzrastającą średnią długością życia alergia, która objawia się dopiero w starszym wieku, może mieć przebieg ciężki i gwałtowny. Jej objawy nasilają osłabiona odporność oraz choroby współistniejące.

Do rozwoju alergii przyczyniają się:

  • długotrwały stres
  • wyczerpanie fizyczne i psychiczne
  • chroniczne niedosypianie,
  • palenie tytoniu
  • smog – z tym zastrzeżeniem, że cząstki zanieczyszczeń atmosferycznych nie alergizują, ale uszkadzają drogi oddechowe i ułatwiają przenikanie alergenów. Jeżeli nasze mechanizmy obronne nie działają sprawnie, kontakt z dużą ilością atakujących nas pyłków może być ryzykowny
  • niewłaściwa dieta  bogata w konserwanty, a uboga w cynk, selen, żelazo, witaminy i inne składniki odżywcze

Dlatego alergię uważa się za chorobę cywilizacyjną.

Objawy alergii wziewnej

Początek może być ledwie zauważalny. Pierwsze objawy alergii to:

  • swędzenie nosa
  • swędzenie spojówek

Inne typowe objawy to:

  • kichanie salwami, np. 5-10 razy (najczęściej po wyjściu z domu)
  • wodnisty wyciek z nosa lub uczucie zatkanego nosa, często również ból u nasady
  • łzawienie
  • pieczenie oczu
  • zaczerwienienie spojówek
  • chrypka
  • drapanie w gardle
  • pokasływanie
  • duszności
  • spowodowane skurczem oskrzeli (astma)
  • przewlekłe zapalenie oskrzeli ze świszczącym oddechem
  • bóle brzucha
  • świąd u nasady języka
  • nudności
  • wymioty
  • biegunka (alergia może zaatakować układ pokarmowy)
  • wypryski
  • swędzenie skóry
  • bąble na skórze
  • gorączka sienna
  • wstrząs anafilaktyczny

Badania, które należy wykonać

Aby ustalić przyczynę choroby, zgłoś się do poradni alergologicznej. Skierowanie otrzymasz od swojego lekarza rodzinnego.

Alergolog przeprowadzi szczegółowy wywiad rodzinny i zleci testy skórne lub ocenę swoistych przeciwciał IgE. Lekkie nakłuwanie skóry podczas zabiegu nie jest bolesne. Obrzęk i zaczerwienienie w miejscu zaaplikowania  alergenu, np. pyłku brzozy, świadczy o tym, że to właśnie on jest sprawcą uczulenia.

Rzadziej wykonuje się testy prowokacyjne, podając do nosa czy oka roztwór z substancją podejrzewaną o wywoływanie alergii. Twoja gwałtowna reakcja, np. kichanie, duszność, potwierdzą diagnozę.

Jak sobie pomóc

Unikanie alergenów nie zawsze jest możliwe. Dlatego jeśli jesteś uczulona na pyłki roślin wiatropylnych, stosuj następujące zasady:

  • ogranicz wychodzenie na zewnątrz w czasie słonecznej i wietrznej pogody
  • noś okulary (jak najszczelniej osłaniające oczy)
  • zamykaj okna w czasie jazdy samochodem, często zmieniaj filtry klimatyzacji
  • nie przebywaj w pobliżu otwartych okien, jadąc pociągiem czy autobusem
  • po powrocie do domu myj twarz, płucz nos i spojówki roztworem soli fizjologicznej
  • kup oczyszczacz powietrza

Gdy to nie wystarczy, lekarz przepisze ci:

  • Leki antyhistaminowe
    Zmniejszają objawy (świąd, kichanie i katar) lub nie dopuszczają do ich wystąpienia. Te starszego typu mogą być przyczyną senności i zaburzeń koncentracji, nowszego – feksofenadyna, loratadyna, bilastyna nie powodują takich działań i można je bezpiecznie zażywać nawet przez kilka miesięcy; leki obkurczające naczynia nosa – gdy obrzęk nosa nie pozwala oddychać, ułatwiają dostęp glikokortykosteroidom, glikokortykosteroidy w postaci aerozoli do nosa – głównie działają przeciwzapalnie.
  • Leki antyleukotrienowe
    Są alternatywą dla wziewnych glikokortykosteroidów.
  • Kromony
    Ich rolą jest niedopuszczenie do pojawienia się objawów astmy.

Warto poddać się odczulaniu. Trwa 3-5 lat. Polega na podawaniu w iniekcjach małej ilości alergenów. Najpierw zabiegi wykonuje się co tydzień, potem coraz rzadziej. Terapia jest możliwa w ramach NFZ.

Gdy uczulający pyłek dostaje się do nosa czy oczu, w organizmie dochodzi do nagłego wyrzutu do krwi dużych ilości substancji wywołujących stan zapalny

Leki przeciwalergiczne a Covid-19

Leków przeciwalergicznych nie należy odstawiać na własną rękę, a tak właśnie z obawy przed korona-wirusem robi wiele osób, w tym nawet chorzy na astmę. Obawiają się, że stałe zażywanie sterydów prowadzi do osłabienia odporności.

Tymczasem po odstawieniu leków szybko nasila się stan zapalny oraz obrzęk tkanek, przez co wirus łatwiej wnika do dróg oddechowych i przebieg choroby może być zdecydowanie cięższy.

Aby nie zabrakło ci leków, zadzwoń do przychodni i poproś lekarza POZ o wypisanie e-recepty na wszystkie stosowane przez ciebie leki na alergię. Receptę wykupisz w aptece, podając jedynie jej numer (kod) oraz twój pesel.

Chroń się przed alergią krzyżową

Jeśli zmagasz się z uczuleniem na pyłki roślin, bądź ostrożna także w… kuchni. Niektóre pokarmy zawierają bowiem cząsteczki białek

o budowie zbliżonej do alergenów roślinnych. Gdy uczulają cię trawy czy pyłki drzew, w czasie ich pylenia wystrzegaj się tych niebezpiecznych dla siebie produktów. Gdybyś je zjadła, ilość uczulających substancji mogłaby skumulować się w twoim organizmie, co groziłoby obrzękiem twarzy, dusznością, a nawet wstrząsem anafilaktycznym. Ale uwaga, jeśli chodzi o warzywa i owoce, są groźne tylko w postaci surowej. Obróbka termiczna pozbawia je właściwości alergenowych.

Częste reakcje krzyżowe

  • Pyłek brzozy: jabłko, gruszka, banan, kiwi, morela, wiśnia, czereśnia, mango, marchew, seler, papryka, orzechy, pieprz.
  • Pyłek bylicy: jabłko, gruszka, kiwi, arbuz, pestki słonecznika, marchew, seler, pomidor, świeży koper, orzechy, mąka pszenna, kasza jęczmienna.
  • Pyłki traw: jabłko, gruszka, śliwka, brzoskwinia, kiwi,melon, seler, pomidor, cebula, mąka żytnia, mąka pszenna, płatki owsiane.

Jeśli uczulają cię pyłki, możesz źle reagować na owoce.

Czytaj więcej