Osteoporoza długo nie daje objawów. Jakie sygnały powinny zwrócić uwagę?

Osteoporoza boli? To nieprawda!

To mit, że bóle stawów, „strzelanie" w kolanach czy bóle kości podczas zmiany pogody są objawami osteoporozy. Sama w sobie latami nie daje objawów. Lepiej więc mówić o sygnałach ostrzegawczych, które powinny skłonić do zrobienia densytometrii i oceny ryzyka złamań.

Sygnały ostrzegawcze

• Złamanie po niewielkim urazie, np. po potknięciu się, upadku z własnej wysokości czy podniesieniu cięższego przedmiotu.
• Zmniejszenie wzrostu o ponad 3–4 cm w porównaniu z młodością – często świadczy o kompresyjnych złamaniach kręgów.
• Pochylona sylwetka („wdowi garb") wynikająca z zapadania się trzonów kręgów.
• Nagły ból pleców, zwłaszcza w odcinku piersiowym lub lędźwiowym, który pojawia się bez urazu. Może to być złamanie kompresyjne kręgu.

Zaskakujące objawy

• Ubrania wydają się być za długie, mimo że masa naszego ciała się nie zmieniła – może to wynikać z utraty wzrostu. Podobnie trudność z sięganiem do wysokich półek, ponieważ sylwetka stopniowo się obniża.
• Widoczna „oponka” w talii – gdy żebra zaczynają zbliżać się do miednicy, talia wydaje się krótsza, a brzuch bardziej wystający.
• Zmiana postawy ciała, której nie da się wyprostować mimo świadomego prostowania pleców.

Zachowaj czujność

Wykonaj ocenę ryzyka osteoporozy, jeśli:

• jesteś kobietą po menopauzie lub mężczyzną po 70 r.ż.,
• przez ponad 3 miesiące stosowałaś sterydy (np. prednizon),
• masz niską masę ciała (BMI <20 kg/m2),
• doszło już u ciebie do złamania niskoenergetycznego,
• twój rodzic złamał szyjkę kości udowej,
• zmagasz się z chorobą zwiększającą ryzyko osteoporozy (nadczynność tarczycy, celiakia, przewlekła choroba nerek, RZS).

Nie każda złamana kość oznacza osteoporozę. O chorobie świadczą przede wszystkim tzw. złamania niskoenergetyczne, czyli powstałe po urazie, który u zdrowej osoby nie powinien doprowadzić do złamania.

Mądra tkanka, która się odnawia

Kość przez całe życie podlega regularnym „remontom”. Odpowiednie komórki – osteoklasty, usuwają stare lub uszkodzone fragmenty kości, a inne – osteoblasty, wypełniają je bogatą w minerały tkanką. Dzięki temuszkielet potrafi naprawiać mikrouszkodzenia i dostosowywać swoją wytrzymałość do obciążeń.Szacuje się, że w ciągu 10 lat większość naszego szkieletu przechodzi cykl przebudowy.

Nie tylko panie chorują na osteoporozę

Około 20–30% złamań osteoporotycznych dotyczy panów, a po złamaniu szyjki kości udowej rokowanie u mężczyzn bywa gorsze niż u kobiet. Zmobilizuj więc męża do profilaktycznej densytometrii. To bezbolesne i nieinwazyjne badanie, które pozwala ocenić gęstość mineralną kości i oszacować ryzyko złamań. Trwa 10–20 minut i nie wymaga przygotowania. Wykorzystuje bardzo małą dawkę promieniowania rentgenowskiego – nawet 10–20 razy mniejszą niż większość typowych RTG! Najczęściej ocenia się odcinek lędźwiowy kręgosłupa i szyjkę kości udowej, czyli miejsca najbardziej narażone na złamania osteoporotyczne.