Domowa diagnostyka. Co można zbadać samodzielnie?

Domowe testy medyczne - diagnoza w kilka minut

Jeszcze niedawno konieczność wykonania badań diagnostycznych oznaczała kolejkę do lekarza, otrzymanie od niego skierowania i wizytę laboratorium. Dziś wiele wstępnych informacji o swoim zdrowiu możesz uzyskać samodzielnie – i to dosłownie w kilka minut. To, oczywiście, nie zastępuje diagnostyki medycznej, ale często uzyskane w ten sposób potwierdzenie wystarczy, by samodzielnie podjąć leczenie preparatami dostępnymi bez recepty – ta możliwość jest szczególnie ważna podczas urlopu, wyjazdu, gdy konsultacja z lekarzem bywa utrudniona.

• W innych przypadkach wynik domowego testu może być pierwszym sygnałem, że warto rozpocząć albo pogłębić badania laboratoryjne czy obrazowe.
• Bywa też i tak, że w czasie, gdy kolejki do diagnostyki tzw. przesiewowej wydłużają się, w pewnym stopniu można takim domowym testem zastąpić odciągające się w czasie badanie. Samodzielnie można przetestować aż kilkanaście różnych parametrów stanu zdrowia, od stężenia witaminy D, aż po badania oceniające prawdopodobieństwo nowotworu np. jelita grubego. Oto najważniejsze, a jednocześnie najczęściej wykorzystywane domowe testy diagnostyczne – podpowiemy ci, jaki kupić, w zależności od objawów, jakie odczuwasz.

Domowe testy medyczne na dolegliwości trawienne

Bóle brzucha, wzdęcia, zgaga czy problemy z wypróżnianiem (zaparcia, biegunki) często są bagatelizowane. Tymczasem przewlekłe objawy ze strony układu pokarmowego warto obserwować uważniej. Jakie testy mogą pomóc?

• Na obecność Helicobacter pylori. Ta bakteria często odpowiada za: zgagę, pieczenie w żołądku, bóle nadbrzusza, wrzody żołądka lub dwunastnicy. Dostępne są dwa rodzaje testów – można zbadać krew na przeciwciała lub kał na obecność antygenów H. pylori.
• Na obecność kalprotektyny (CLP) w kale. Ta substancja wykryta w stolcu może świadczyć o chorobie zapalnej jelit (choroba Leśniowskiego-Crohna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego).
• Na krew utajoną w kale. To jedno z najważniejszych badań profilaktycznych, powinno się je wykonywać raz w roku (nawet nie mając niepokojących objawów), szczególnie wówczas, gdy jesteś po pięćdziesiątce, a termin planowej bezpłatnej kolonoskopii jest odległy. Wynik dodatni to znak, że należy poprosić lekarza o skierowanie na cito (pilne).

• Na nietolerancję glutenu (wykrywa w krwi przeciwciała skierowane przeciwko transglutaminazie tkankowej, czyli substancji obecnej u osób z celiakią) – może być pomocny przy wzdęciach, bólach brzucha, uczuciu ciężkości po jedzeniu.
• Na rotawirusy i adenowirusy. Te zarazki są główną przyczyną występowania infekcji żołądkowo-jelitowych, szczególnie u dzieci i osób starszych. Test wykrywający ich obecność zaleca się przy objawach, takich jak silna biegunka i wymioty, osłabienie i podwyższona temperatura.

Domowe testy medyczne na brak energii

Przewlekłe zmęczenie to jeden z najczęstszych objawów zgłaszanych lekarzom. Problem w tym, że może mieć dziesiątki przyczyn. Co można sprawdzić samodzielnie?

• Stężenie żelaza i/lub ferrytyny we krwi. Jeśli często czujesz senność, masz zawroty głowy i bladą skórę być może chorujesz na anemię z niedoboru żelaza.
• Witaminę D. Jej niski poziom może wiązać się ze spadkiem energii, gorszym nastrojem, osłabieniem mięśni, większą podatnością na infekcje.

Domowe testy hormonalne

Wpływają one praktycznie na cały organizm – mogą sterować nastrojem, regulują masę ciała czy sen. Jakie testy można zrobić?

• Na menopauzę. Jeśli jesteś w wieku ok. 50 lat (lub nawet wcześniej, gdy objawy są nasilone) i obserwujesz objawy, takie jak brak miesiączki w terminie, rozdrażnienie, uderzenia gorąca, nocne poty.
• TSH. Sprawdź stężenie tego hormonu stymulującego tarczycę, gdy zauważyłaś nieuzasadnione przybieranie na wadze, wypadanie włosów, suchość skóry.
• Owulacyjny. Pomaga określić dni płodne i obserwować cykl hormonalny – test przydatny głównie przy planowaniu ciąży.

Domowe testy medyczne na serce 

Problemy sercowo-naczyniowe często rozwijają się po cichu przez lata. Co można monitorować w domu?

• Stężenie cholesterolu. To test szczególnie ważny przy: nadwadze, nadciśnieniu, siedzącym trybie życia, obciążeniu rodzinnym. Dobrze sprawdzać poziom tej substancji raz na pół roku, a do tego warto codziennie w domu mierzyć ciśnienie.

Testy medyczne przydatne na wakacjach

Latem najczęstsze problemy, które psują odpoczynek, to rozmaite infekcje. Jaki test wykonać, by sprawdzić, co ci dolega?

• Na infekcje intymne. Polecany, gdy pojawi się swędzenie i ból okolic intymnych, czasem połączone z upławami. Tak zaczyna się większość zapaleń pochwy, zwykle o podłożu grzybiczym czy bakteryjnym. Warto znaleźć przyczynę, sprawdzając wymaz z pochwy.
• Na infekcję dróg moczowych. Objawy to: pieczenie podczas oddawania moczu, różowe zabarwienie próbki.
• Combo: COVID-19 + grypa + RSV. Objawy tych kilku chorób bywają niemal identyczne, a są to: gorączka, ból gardła, kaszel, osłabienie, bóle mięśni. Szybki test pomoże zdecydować, czy potrzebny jest odpoczynek, izolacja albo konsultacja lekarska.
• CRP. Przydatny szczególnie rodzicom małych dzieci lub przy przedłużającej się chorobie. Pomaga sprawdzić, czy przyczyną są wirusy (wtedy zwykle wystarczy leczenie objawowe) czy bakterie (wówczas potrzebny może być antybiotyk).
• Na anginę. Gdy masz silny ból gardła i gorączkę, dobrze sprawdzić, czy przyczyną nie jest infekcja paciorkowcem. Wczesne rozpoznanie i leczenie zakażeń wywołanych przez te bakterie może zapobiec poważnym powikłaniom, takim jak gorączka reumatyczna czy zapalenie kłębuszków nerkowych.

Skuteczność domowych testów medycznych

Jak zapewniają producenci ich wiarygodność jest wysoka, choć oczywiście niepokojący wynik trzeba skonsultować z lekarzem, który zleci badania, przeprowadzane w profesjonalnych laboratoriach. Ale i dobry wynik, jeśli objawy utrzymują się lub nawracają, też warto sprawdzić!