Leki a słońce. Które preparaty mogą wywołać reakcję skórną?

Czy wiesz, że substancje obecne w niektórych lekach, suplementach, a nawet herbatkach ziołowych mogą sprawić, że Twoja skóra stanie się bardziej wrażliwa na promienie słoneczne? To bywa przyczyną wysypki, pęcherzy, przebarwień i innych zmian, które pojawiają się na skórze. Dlatego, wybierając się na wakacje i planując wielogodzinne plażowanie, sprawdź, po jakich lekach lepiej się nie opalać. Jeśli je przyjmujesz, skonsultuj się ze swoim lekarzem – zdarza się bowiem, że na lato trzeba dany preparat odstawić lub zmienić na inny, a gdy dotyczy to specyfików stosowanych przewlekle (zwłaszcza tych na receptę), decyzję może podjąć tylko specjalista. Jeśli jednak terapia musi być kontynuowana, podpowiemy ci, co robić, by uniknąć skórnych problemów.

Co może nas spotkać?

Zmiany, które pojawiają się pod wpływem słońca mogą być dwojakiego rodzaju. Wszystkie zaczynają się od przyjęcia leku lub zioła (zarówno w postaci doustnej, jak i kremu czy maści) i wystawienia skóry na promieniowanie UV.

• Odczyny fototoksyczne. Mogą wystąpić u każdego. Pod wpływem słońca wydzielane są wolne rodniki, które uszkadzają skórę. Zmiany pojawiają się w ciągu kilku minut (czasem kilku godzin) jedynie w tych miejscach, które były odsłonięte, dlatego często bywają mylone z oparzeniem słonecznym. Skóra wygląda też podobnie – pojawia się rumień, obrzęk i nadwrażliwość na dotyk. Objawy te zwykle szybko mijają po odstawieniu leku (lub zaprzestaniu opalania się), ale czasem pozostają po nich przebarwienia.
• Odczyny fotoalergiczne. Dotyczą jedynie niektórych osób z predyspozycjami do uczuleń. Mają postać rumienia, grudek często też bolesnych pęcherzy na skórze ciała i to niekoniecznie w miejscach narażonych na ekspozycję na słońce. Ustępują po zaprzestaniu stosowania leku. Pomocne mogą być tabletki antyhistaminowe, czasem potrzebna jest jednak maść z glikokortykosteroidami (dostępna bez recepty). Jeśli objawy nie miną po 1-2 dniach, trzeba iść do lekarza. 

Czy przyjmujesz te leki?

Jest kilka grup leków, które często wywołują opisane wyżej zmiany na skórze.

• Środki przeciwbólowe: ibuprofen, ketoprofen, naproksen, diklofenak.
• Przeciwcukrzycowe i obniżające poziom glukozy
• Preparaty stosowane w leczeniu nadciśnienia i chorób układu krążenia.
• Leki przeciwalergiczne, w tym takie, które dostępne są bez recepty.
• Hormonalne: antykoncepcyjne i stosowane podczas menopauzy.
• Leki przeciwgrzybicze, zwłaszcza w maści i kremie.
• Sulfonamidy i niektóre antybiotyki.
• Przeciwdepresyjne, uspokajające i neurologiczne.

Osoby, które leczą się takimi preparatami, powinny zapytać lekarza, czy mogą je na lato odstawić, a jeśli nie, to czy jest możliwość zamiany na leki, które nie uwrażliwiają skóry na słońce. 

Jak chronić skórę?

Jeśli jednak musisz stosować preparaty wymienione powyżej, koniecznie unikaj długotrwałego nasłonecznienia, zwłaszcza w godzinach południowych (w godz. 10- 15). Ale wychodząc na słońce, niezależnie od pory dnia, zawsze smaruj odkryte części ciała kremem z wysokim filtrem (SPF 50+) i ponawiaj jego aplikację regularnie, co 2-3 godziny (koniecznie po każdej kąpieli w morzu czy jeziorze).

• Zasłaniaj ubraniem jak największą powierzchnię ciała także wówczas, gdy wychodzisz jedynie na spacer. Warto rozważyć też kupno odzieży z filtrem UV – bywa ona dostępna w sklepach sportowych.
• Pamiętaj, że na powstanie fotodermatoz ma wpływ także promieniowanie UVA, które przenika przez szyby okienne i samochodowe – to właśnie dlatego zdarzają się niepożądane reakcje po wielogodzinnej jeździe samochodem czy podczas przebywania w pomieszczeniach (warto odsunąć biurko od nasłonecznionego okna).

(Nie) winne ziółka

Istnieje sporo roślin leczniczych, które uwrażliwiają skórę na działanie słońca.

• Dziurawiec. Zawiera hiperycynę, która zwiększa wrażliwość komórek skóry na promienie UV. Opalanie się (lub zabiegi laserowe) po wypiciu naparu z tej rośliny czy stosowanie preparatów z dziurawcem, bywa przyczyną silnych reakcji alergicznych.
• Nagietek, rumianek, krwawnik, arnika – mają laktony seskwiterpenowe o działaniu fotouczulającym. Zawierają je napary i maści z ekstraktami z tych roślin.
• Arcydzięgiel, lubczyk – zawierają furanokumaryny uwrażliwiające skórę na słońce i powodujące przebarwienia.