Jak zapobiec omdleniom podczas upałów? Ważne wskazówki dla osób przewlekle chorych
Podczas upału wżne jest nawadnianie organizmu.
Fot. 123RF

Jak zapobiec omdleniom podczas upałów? Ważne wskazówki dla osób przewlekle chorych

Upały są szczególnie niebezpieczne dla małych dzieci i osób starszych. Najczęstszą dolegliwością są omdlenia wywołane są niedotlenieniem mózgu, udary i odwodnienie. Podczas gorących dni pij mineralizowaną wodę i nie pomijaj posiłków. To bardzo ważne, aby uniknąć problemów.

Letnim omdleniom sprzyja ostre słońce, nagłe spadki ciśnienia i „ciężkie” powietrze przed burzą. Ale przede wszystkim są one skutkiem odwodnienia i zaburzeń gospodarki wodno-elektrolitowej.

Jak nasze ciało reaguje na upał?

Na wysokie temperatury najbardziej narażone są dzieci do 2. r.ż. i osoby starsze. Systemy regulacji temperatury ciała u maluchów są bowiem jeszcze nie w pełni wykształcone, natomiast u seniorów już nie tak sprawne jak wcześniej. Ponadto wiele osób powyżej 65. r.ż. ma kłopoty z układem krążenia, oddychaniem, a upał stanowi dodatkowe obciążenie.

33471707_m
Upał jest groźny szczególnie dla osób przewlekle chorych.
123RF

Podczas upałów także nasz mózg ma ciężko

Gdy na zewnątrz jest coraz goręcej, organizm próbuje utrzymać temperaturę ciała na poziomie mniej więcej 37°C. Ten proces koordynuje, niezależnie od naszej woli, ośrodek termoregulacji w podwzgórzu mózgu. Gruczoły potowe zaczynają wytwarzać pot, a podczas jego parowania organizm pozbywa się nadmiaru ciepła. Wydalamy nagrzaną parę wodną z oddechem, co również chłodzi organizm.

Niestety wraz z potem tracimy dużo wody i elektrolitów (sód, potas, magnez). Krew gęstnieje i przenosi mniej tlenu i składników odżywczych. Zwiększa się ryzyko niedotlenienia serca czy ośrodkowego układu nerwowego. Duża ilość oddawanego ciepła sprawia, że rozszerzają się naczynia krwionośne, a to może skutkować spadkiem ciśnienia tętniczego. Aby je wyrównać, serce zaczyna coraz szybciej pracować, co z kolei zbyt je obciąża. Niedotleniony mózg reaguje sennością i spadkiem koncentracji – tak domaga się od organizmu niższej aktywności, dzięki czemu będzie produkował mniej ciepła.

Zapobiegaj omdleniom w czasie upałów

Omdlenia i zasłabnięcia zdarzają się w różnym wieku. W jaki sposób się chronić?

  1. Nie wychodź z domu bez zjedzenia pożywnego śniadania. Wiele osób starszych przyjmuje na czczo swoje leki nasercowe, czyli obniżające ciśnienie, ale bez spożycia posiłku. To potem może się skończyć omdleniem podczas próby wstania np. w trakcie nabożeństwa w kościele. 
  2. Pij dużo płynów, najlepiej niegazowanej lub przegotowanej, chłodnej wody z sokiem wyciśniętym z cytryny. 
  3. Unikaj długotrwałego stania oraz przebywania w dusznych, nagrzanych pomieszczeniach. W upały noś ze sobą wachlarz. 
  4. Nie wstawaj gwałtownie. 
  5. Jeśli czujesz, że ci słabo, połóż się lub usiądź i spokojnie odpocznij. Staraj się głęboko oddychać. 
  6. Wykonuj ćwiczenia izometryczne, takie jak krzyżowanie nóg, balansowanie na stopach (palce-pięty), zaciskanie pięści, napinanie mięśni ramion.

Udary częste podczas upałów

Jeśli przez wiele dni narażona byłaś na oddziaływanie wysokich temperatur, zbyt mało piłaś i nie uzupełniałaś soli, którą przecież też traciłaś na skutek pocenia się – może dojść do wyczerpania cieplnego. Objawy, które powinny cię zaniepokoić, to:

  • skurcze,
  • znużenie,
  • zawroty głowy,
  • mdłości.

Gdy nie zareagujesz w porę, wyczerpanie może się przekształcić w udar cieplny. Dochodzi do niego, kiedy zawiodą mechanizmy termoregulacji i ciało nie potrafi się schłodzić.

Pocisz się podczas upałów? Pij!

Im większy upał, tym bardziej się pocimy, bo organizm próbuje się w ten sposób schłodzić. Tracimy wówczas więcej płynów i soli. Gdy w porę nie zareagujemy, dochodzi do odwodnienia – spada ciśnienie krwi, krew robi się gęstsza, dochodzi do zaburzeń krążenia, szczególnie w najcieńszych naczyniach.

Skutek? Przejściowe niedotlenienia tkanki mózgowej i chwilowa utrata przytomności. Na omdlenia szczególnie narażone są osoby starsze: cierpiące z powodu chorób serca, układu krążenia, cukrzycy przyjmujące stale leki moczopędne lub uspokajające (zwiększają ilość wydalanego moczu, z którym usuwane są z organizmu potrzebne sole mineralne).

Jak się nawadniać w upały?

Gdy tracimy więcej wody, musimy więcej pić. 2-3 herbaty dziennie to za mało! Przy wysokich temperaturach powinniśmy wypijać 8-10 szklanek płynów dziennie. To mogą być soki – szczególnie pomidorowy, który uzupełnia wydalany z organizmu z potem potas, lekkie herbatki, no i woda mineralna. Ale uwaga, powinna być średnio lub wysoko mineralizowana.

W upały pijmy w cieniu. Gdy sięgniemy po wodę w pełnym słońcu, od razu ją wypocimy. Aby porządnie napoić organizm, usiądźmy w cieniu, chwilę odpocznijmy i dopiero zacznijmy powoli pić. Pamiętajmy o wodzie, zanim wyjdziemy z domu. 30 minut przed wypijmy spokojnie ze 2 szklanki, nie w ostatniej chwili, bo w upale woda natychmiast wyparuje. Przy skłonności do omdleń, warto mieć w pogotowiu sok pomarańczowy albo gazowaną wodę z… cukrem. Gdy poczujemy, że jest nam słabo – kilka łyków postawi nas na nogi.

158516376_m
Podczas upału trzeba pić dużo wody.
123RF

Dieta przy upałach

Podczas upałów jedz lekko i słono. Choć latem mamy mniejszy apetyt, trzeba jeść regularnie, by nie doprowadzić do spadku poziomu cukru we krwi, co może stać się przyczyną omdlenia.

Nie wychodźmy z domu bez śniadania, w ciągu dnia zjedzmy 4-5 lekkich posiłków z dużą ilością warzyw i owoców. W upały mamy dyspensę na sól. Ponieważ tracimy ją z potem, niedobory możemy uzupełnić, dodając jej nieco więcej do jedzenia.

Upał szczególnie groźny dla chorych

Upał trudno znieść, nawet gdy nic nam nie dolega, ale gdy chorujemy, staje się jeszcze groźniejszy.

  • Jeśli masz problemy z sercem – szczególnie dbaj o uzupełnianie elektrolitów, które tracisz wraz z potem. Zaburzona równowaga między sodem i potasem może prowadzić do zawału serca.
  • Gdy masz cukrzycę – w upały częściej kontroluj poziom cukru we krwi. Wyższa temperatura i wilgotność wpływają na wchłanianie insuliny, a to może skutkować wahaniami glikemii.
  • Chorujesz na kamicę nerkową? Pij więcej niż 3 litry płynów dziennie. Gdy organizm się mocno poci i tracisz wodę, zagęszcza się mocz, co w kamicy jest niebezpieczne.
  • Jeżeli cierpisz na astmę czy POChP, w gorące dni musisz się liczyć z nasileniem objawów. Wysoka temperatura prowadzi bowiem do nadmiernego wysuszenia dróg oddechowych, a w rozgrzanym powietrzu unosi się więcej alergenów i kurzu.

W odwodnionym organizmie stężenie leku wzrasta, a wtedy łatwo o przedawkowanie. Gdy przyjmujesz jakieś na stałe, skonsultuj się z lekarzem. Na czas upałów może zalecić odstawienie tych rozkurczowych i wpływających na proces pocenia się.

Czytaj więcej